Κυβερνητικό Έργο

Σημαντική αποκλιμάκωση των μεταναστευτικών ροών και των εκκρεμών αιτήσεων ασύλου. Ενισχύονται οι επιστροφές και προχωρούν η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών και η οργανωμένη διαχείριση της νόμιμης μετανάστευσης

Σημαντική μεταβολή καταγράφεται στην εικόνα του μεταναστευτικού στην Κύπρο, με τους βασικούς δείκτες να αποτυπώνουν μείωση των παράτυπων αφίξεων και των νέων αιτήσεων ασύλου, αύξηση των επιστροφών και σημαντική αποκλιμάκωση των εκκρεμών υποθέσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε στις 24 Σεπτεμβρίου 2026 ο Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας, δρ Νικόλας Ιωαννίδης, οι παράτυπες αφίξεις κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026 περιορίστηκαν στις 968, από 11.920 την αντίστοιχη περίοδο του 2022, καταγράφοντας μείωση 92%. Μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου ανήλθαν περίπου στις 1.110.

Αντίστοιχα, οι νέες αιτήσεις ασύλου μειώθηκαν από 15.154 το πρώτο οκτάμηνο του 2022 σε 1.135 το 2026, δηλαδή κατά περίπου 93%. Σημαντική πρόοδος καταγράφεται και στις εκκρεμείς αιτήσεις: από σχεδόν 24.000 τον Ιούνιο του 2024, όταν δημιουργήθηκε το Υφυπουργείο, έχουν περιοριστεί σήμερα περίπου στις 12.000–13.000, δηλαδή σχεδόν στο μισό μέσα σε δύο χρόνια.

Παράλληλα, ενισχύθηκε σημαντικά η πολιτική επιστροφών για όσους δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής. Μόνο μέσα στο 2026 έχουν πραγματοποιηθεί σχεδόν 7.000 επιστροφές υπηκόων τρίτων χωρών, ενώ από το 2023 ο συνολικός αριθμός προσεγγίζει τις 40.000. Η Κύπρος έχει πλέον τη δυνατότητα όχι μόνο να συμμετέχει, αλλά και να διοργανώνει κοινές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιστροφών σε συνεργασία με τον Frontex.

Η αντιστροφή της εικόνας είναι χαρακτηριστική: από την ανάληψη της διακυβέρνησης μέχρι το τέλος Αυγούστου 2026 καταγράφηκαν 20.508 παράτυπες αφίξεις έναντι 36.922 αναχωρήσεων. Για κάθε 100 παράτυπες αφίξεις αντιστοιχούν πλέον περίπου 180 αναχωρήσεις, έναντι μόλις 37 προηγουμένως.

Σημαντική είναι και η εξέλιξη στις υποθέσεις Σύρων υπηκόων. Οι νέες αιτήσεις μειώθηκαν από 6.177 το 2023 σε 915 το 2025 και μόλις 169 μέχρι τον Αύγουστο του 2026. Μετά την αλλαγή των δεδομένων στη Συρία, επιταχύνθηκε η εξέταση των υποθέσεων, με εξατομικευμένη αξιολόγηση. Έχουν ήδη απορριφθεί περισσότερες από 2.500 αιτήσεις Σύρων, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές εκατοντάδες ανακλήσεις καθεστώτων διεθνούς προστασίας, όπου οι προϋποθέσεις προστασίας δεν πληρούνται πλέον. Παράλληλα, μετά τον Δεκέμβριο του 2024, χιλιάδες Σύροι απέσυραν τις αιτήσεις ασύλου τους ή παραιτήθηκαν από το καθεστώς προστασίας και επέστρεψαν οικειοθελώς στη Συρία.

Η βελτίωση στη διαχείριση του μεταναστευτικού συνεπάγεται και σημαντικά μικρότερη επιβάρυνση για τον Κύπριο φορολογούμενο. Η δαπάνη για επιδόματα προς υπηκόους τρίτων χωρών μειώθηκε από περίπου €49 εκατ. το 2024 σε €15 εκατ. σήμερα, δηλαδή κατά €34 εκατ., ενώ οι λήπτες έχουν περιοριστεί σε λιγότερους από 2.000.

Ταυτόχρονα, σημαντικό μέρος του κόστους καλύπτεται από ευρωπαϊκούς πόρους. Η αναβάθμιση του Κέντρου Πρώτης Υποδοχής «Πουρνάρα» χρηματοδοτήθηκε 100% από την ΕΕ, ενώ στις υποδομές στις «Λίμνες» η ευρωπαϊκή συνεισφορά ανήλθε περίπου στο 85%. Στις «Λίμνες» διαμένουν σήμερα μόλις 165 άτομα, έναντι περισσότερων από 3.000 το 2022.

Παράλληλα προχωρεί ο ψηφιακός μετασχηματισμός του Τμήματος Μετανάστευσης. Από τον Ιούλιο του 2026 παρέχεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων ανανέωσης αδειών διαμονής για οικιακή απασχόληση, μειώνοντας τη γραφειοκρατία και την ανάγκη φυσικής παρουσίας. Το 2027 η ηλεκτρονική διαδικασία θα επεκταθεί σε περισσότερες κατηγορίες αδειών, ενώ σχεδιάζεται υπηρεσία μέσω της οποίας οι αιτητές θα μπορούν να παρακολουθούν online την πορεία της αίτησής τους και να ενημερώνονται με SMS ή email για την ολοκλήρωσή της.

Η κυβερνητική πολιτική διαχωρίζει ξεκάθαρα την παράτυπη από τη νόμιμη μετανάστευση. Σήμερα βρίσκονται σε ισχύ περίπου 197.000 άδειες διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών, μεταξύ των οποίων 34.191 οικιακής απασχόλησης, 30.316 άδειες μετανάστευσης, 27.736 γενικής απασχόλησης και 24.446 εργαζομένων σε εταιρείες ξένων συμφερόντων. Στόχος είναι η νόμιμη μετανάστευση να καλύπτει οργανωμένα πραγματικές ανάγκες της οικονομίας, μεταξύ άλλων στη γεωργία, την κτηνοτροφία και την ιχθυοκαλλιέργεια.

Οι αριθμοί αποτυπώνουν τη σημαντική αλλαγή που έχει συντελεστεί: 92% λιγότερες παράτυπες αφίξεις, 93% λιγότερες νέες αιτήσεις ασύλου, σχεδόν στο μισό οι εκκρεμείς αιτήσεις, περίπου 40.000 επιστροφές από το 2023 και €34 εκατ. μικρότερη δαπάνη για επιδόματα.

Η μεταναστευτική πολιτική επικεντρώνεται σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο: έλεγχο των παράτυπων ροών, εξέταση των αιτημάτων διεθνούς προστασίας στη βάση του ισχύοντος νομικού πλαισίου, επιστροφή όσων δεν διαθέτουν δικαίωμα παραμονής και ανάπτυξη νόμιμων και ελεγχόμενων οδών μετανάστευσης.

Η προσέγγιση αυτή συνδέεται πλέον και με το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη μετανάστευση και το άσυλο. Η εφαρμογή του Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο άρχισε στις 12 Ιουνίου 2026, ενώ το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο επιστροφών ενισχύει τα διαθέσιμα εργαλεία για τα κράτη μέλη πρώτης γραμμής.

Η πολιτική αυτή εντάσσεται στο Πρόγραμμα Διακυβέρνησης του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, με στόχο ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό σύστημα μετανάστευσης, που προστατεύει τη χώρα, στηρίζει την οικονομία και περιορίζει το κόστος για τον πολίτη.